Çilingağac

Uzun ağacla qısa ağacı vurub uzağa atmaq oyunu.

Xalqlarda adları

• çelik çomak (Türkiyə türkləri)

Haqqında

Çilingağac iki nəfər və ya iki dəstə arasında oynanılan uşaq oyunudur: uzun ağacla qısa ağacı vurub havaya qaldırmaq və uzağa atmaq lazımdır. Türkiyədə ona «çelik çomak» deyilir.

Qısa ağac — çiling təxminən 20–30 santimetr olur, uzun ağac ondan iki-üç dəfə uzundur. Çiling yerdə qazılmış dar çuxurun üstünə və ya iki daşın üstünə qoyulur. Rəqiblər onu havada tutmağa çalışırlar; xal çilingin düşdüyü yerə qədər məsafə ilə hesablanır. Oyun güclü zərbə ilə əşyanı daha uzağa atmaq vərdişi yaradır.

Eyni oyun qırğızlarda «çikildek» adlanır. K. Ağgünün təsvirinə görə, onu üç-altı uşaq açıq yerdə oynayır: bir metrlik çomaq və 20–25 santimetrlik çilik götürülür, yerdə kiçik dairə cızılır və içində çuxur qazılır. Bir dəstə dairənin yanında, o biri 30–50 metr irəlidə dayanır. Oyunçu çiliyi havaya qaldırıb çomaqla uzağa vurur; qarşı tərəf onu dairəyə atmağa çalışır, atsa, rollar dəyişir. Ata bilməsə, çilik düşdüyü yerdən daha üç dəfə irəli vurulur və uduzan oyunçu çiliyi bir nəfəsə, «zuuu» deyə-deyə dairəyə gətirməlidir; nəfəsi çatmasa, vuranı belində dairəyə qədər daşıyır.

Xalqlar

• Azərbaycanlılar
• Türkiyə türkləri
• Qırğızlar

Araşdırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepsiyası

Mənbələr

1. Azərbaycan döyüş sənətləri və oyunları — Vikipediya
2. Çelikçomak — Vikipediya (türkcə)
3. Füzuli Bayat. Şamandan səmazənə: oyun və oyunçu. Bakı: Elm və təhsil, 2017, s. 62–64
4. Şəkil: Şahzadə, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons
5. K. Ağgün, Kırgızistan'ın Milli Spor Oyunları — Türk Halklarının Geleneksel Spor Oyunları, Bişkek, 2015, s. 61–62