Davaz
Yüksək kəndirdə gəzmə. 1953-dən Çinin milli azlıqlar oyunlarında.
Haqqında
Davaz uyğurların yüksəkdə çəkilmiş kəndir üzərində gəzmə sənətidir. İfaçı əlində tarazlıq ağacı tutaraq kəndirin üstü ilə addımlayır və gəzmə, uzanma, tullanma kimi hərəkətlər göstərir. Davazda qoruyucu vasitə, demək olar ki, işlədilmir.
2006-cı ildə davaz Çinin milli qeyri-maddi mədəni irs siyahısına salınıb. Ən tanınmış ifaçı altıncı nəsil davazçı, dünya rekordları sahibi Adil Hoşurdur; o, Yengisar qəzasında davaz məktəbi açıb.
Tarix
Çinin qeyri-maddi mədəni irs portalına görə, davazın min ildən çox tarixi var: 1072–1074-cü illərdə tərtib edilmiş türk lüğətində — Kaşğarlı Mahmudun «Divan»ında kəndir üstündə gəzmək qeyd olunub. Çıxışlar açıq havada, onlarla metr hündürlükdə keçirilir; ifaçı əlində təxminən altı metrlik tarazlıq ağacı tutur. O, kəndir üstündə irəli və geri yeriyir, bardaş qurub oturur, gözübağlı gedir, ayaqlarına boşqab bağlayıb addımlayır və tullanır — bütün bunları uyğur xalq musiqisinin ritmi ilə.
Adil Hoşur davazçılar ailəsinin altıncı nəslidir; ailənin dörd yüz ildən artıq tarixi var. O, hündürdə çəkilmiş kəndir üstündə yeriş üzrə dünya rekordunu iki dəfə — 1997 və 2000-ci illərdə yeniləyib. Portal sənətin təhlükə altında olduğunu yazır: çox çətin və riskli olduğu üçün davamçı tapmaq asan deyil.
Xalqlar
Araşdırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepsiyası
