Gürz və topuz oyunları

Silahla güc və bacarıq yarışı.

Haqqında

Gürz (türkcə adları ilə topuz, bozdoğan) Səlcuqluların və Osmanlıların geniş işlətdiyi zərbə silahıdır. Növləri çoxdur: yumru başlı, mıxsız topuz; başı dilimli bozdoğan; altı-doqquz dilimli şeşpər; zəncirə bağlanmış, atmaq üçün mıxlı kürə — salıq; yüngül, yumru başlı matraq. Gürz sahibinin rütbəsini də bildirirdi; XVIII əsrdə odlu silahların yayılması ilə işlənmədən çıxdı.

Gürz təlim və nümayiş vasitəsi də idi. Evliya Çələbi Osmanlı elçi heyətinin Vyanaya girişini təsvir edərkən yazır ki, atlı cündilər çaparkən yəhərdə ayaq üstə durur və topuzları bir-birinə atıb tuturdular.

Osmanlıda gürz at üstündə də işlədilirdi: M. Kapanşahinin salnaməçilərdən gətirdiyi təsvirə görə, 1530-cu il şənliyində atlılar çapa-çapa gürzlə həmlə edir, rəqibləri isə bu zərbədən qorunurdu.

Xalqlar

Araşdırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepsiyası

Mənbələr

  1. T. Çoruhlu, Gürz — TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 14, 1996, s. 327–328
  2. H. Akın Zorba, Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'ne Göre Osmanlı İmparatorluğu'nda Spor — IntJSCS, 2014, s. 725
  3. Şəkil: LordReco, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons
  4. M. Kapanşahin, Kanuni Sultan Süleyman’ın Çocuklarının Sünnet Düğününde Oynanan Oyunlar — Türk Halklarının Geleneksel Spor Oyunları, Bişkek, 2015, s. 99–107