Çoban oyunu

At üstündə çoban ağacı ilə parça topu rəqibin qapısına aparmaq oyunu.

Haqqında

Çoban oyunu Qarabağ tərəkəmələrinin atüstü oyunudur; onu dağlarda çobanlar oynadığına görə belə adlanır. İki komandanın atlıları yumşaq parçadan yumrulanmış topu çoban ağacı ilə vurub öz tərəflərinə aparmağa çalışır. Quruluşuna görə oyun çövkəni xatırladır, amma burada çövkən çubuğunu çobanın gündəlik ağacı — ucu yumru toppuzlu çomaq əvəz edir.

Ağcabədi rayonunun Şahsevən kənd sakini Rəfail Əliyev bu oyunu Çöplügöl deyilən yerdə gördüyünü danışır: çobanlar yapıncını büküb möhkəm sarıyaraq top düzəldiblər və onu çomaqla vurublar. Mətni AMEA Folklor İnstitutunun toplayıcıları yazıya alıb; F. Bayat oyunu «tərəkəmə», yaxud «çoban oyunları» adlanan atlı oyunlar sırasında çəkir.

Qaydaların xülasəsi

İki komanda oynayır, hər birində üç və ya beş atlı olur. Meydanda tərəflər ayrılır; qapı aralarında üç metr məsafə olan iki daşdan qurulur. Topu çoban ağacı ilə birinci aparan tərəf qalib gəlir.

Ağac əldən düşsə, onu atdan düşmədən, yəhərdən götürmək lazımdır. Atdan düşən oyunçu oyundan çıxır.

Xalqlar

• Azərbaycanlılar

Araşdırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepsiyası

Mənbələr

1. Qarabağ: folklor da bir tarixdir. II kitab (Bərdə və Ağcabədi rayonlarından toplanmış folklor örnəkləri). Bakı: Elm və təhsil, 2012, s. 171–172 («Tərəkəmə oyunları»)
2. Füzuli Bayat. Şamandan səmazənə: oyun və oyunçu. Bakı: Elm və təhsil, 2017, s. 136
3. İllüstrasiya: süni intellektlə hazırlanıb, Komitə təqdim edib