Papaqaldıqaç

Atlıların bir-birinin papağını götürməyə çalışdığı qədim Azərbaycan oyunu.

Haqqında

Papaqaldıqaç, yaxud «Papaq oyunu» Azərbaycanın ən qədim atlı xalq oyunlarından biridir. Oyunda 8 və ya 12 atlı iştirak edir, onlardan biri qızdır. Qız toxunulmazdır və kişilərin papağını götürməyə çalışır. Papağı götürülən atlı oyundan çıxır; ən çox papaq toplayan qalib gəlir.

Oyunun məntiqi sadədir: papağını qoruya bilməyən döyüşdə başını da qoruya bilməz. Ona görə atlı həm öz papağını qorumalı, həm də başqalarının papağını götürməlidir. Oyun xüsusən Qarabağda məşhurdur.

Qaydaların xülasəsi

Oyun 10 dəqiqəlik iki hissədən ibarətdir, aralarında 5 dəqiqə fasilə verilir. Yavaş hərəkət etmək, rəqibi və ya atını itələmək qadağandır. Hesab bərabər olarsa, ilk itirilən papağa qədər 5 dəqiqə əlavə vaxt verilir; bu da qalibi müəyyən etməsə, püşk atılır.

AMEA Folklor İnstitutunun Ağcabədi rayonunun Şahsevən kəndində yazıya aldığı «tərəkəmə oyunları» sırasındakı «Papaq oyunu»nda qayda bir az başqadır: hər komandada beş atlı olur və on beş dəqiqə ərzində rəqibin başından daha çox papaq götürən komanda qalib sayılır. Götürülən papağı gizlətmək olmaz — o ya əldə, ya da başda olmalıdır. Yoldaşının papağı götürülübsə, əlində artıq papaq olan oyunçu onu yoldaşına verməlidir.

Xalqlar

Araşdırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepsiyası

Mənbələr

  1. Azərbaycan döyüş sənətləri və oyunları — Vikipediya
  2. Füzuli Bayat. Şamandan səmazənə: oyun və oyunçu. Bakı: Elm və təhsil, 2017, s. 139–147
  3. İllüstrasiya: süni intellektlə hazırlanıb, Komitə təqdim edib
  4. Qarabağ: folklor da bir tarixdir. II kitab (Bərdə və Ağcabədi rayonlarından toplanmış folklor örnəkləri). Bakı: Elm və təhsil, 2012, s. 171–172 («Tərəkəmə oyunları»)