Aba güreşi
Hatay ve Gaziantep'te "aba" denilen kalın üstlükle yapılan güreş.
Halklardaki adları
- aşırtmalı aba güreşi (Türkiye Türkleri)
Hakkında
Aba güreşi, Türklerin çok eski çağlardan beri yaptığı geleneksel bir güreş türüdür; özellikle Gaziantep ve Hatay yörelerinde yaygındır. Adını, güreşçilerin giydiği "aba"dan — kalın yünden yapılan yelekten alır. Güreşçiler keçe aba ve şort giyer, bellerine kuşak bağlar; ağırlık farkı gözetilmez.
Eskiden aba güreşi harman zamanı ve düğünlerde yapılırdı; bugün daha çok festival ve şenliklerde görülür. Hatay'ın Altınözü ilçesinde her yıl geleneksel güreş şenliği düzenlenir. Türkiye'de bu güreş Geleneksel Güreşler Federasyonu'na bağlıdır.
Kuralların özeti
Aba güreşinin iki stili vardır. Gaziantep'e özgü "aşırtmalı" stilde rakip sırtüstü veya karnı üzerine yere düştüğünde ya da tutuşunu bıraktığında yenilmiş sayılır. Hatay'a özgü "kapışmalı" stilde ise rakibin iki omzu yere değdiğinde veya köprü durumuna düştüğünde galibiyet alınır. Güreş genellikle ayakta yapılır.
Türkiye Geleneksel Güreşler Federasyonu'nun aşırtmalı aba güreşi talimatına (2023) göre güreşçiler dört yaş grubuna ve sıkletlere ayrılır. Minikler ve yıldızlarda müsabaka 5'er dakikalık üç devreden, gençler ve büyüklerde 10'ar dakikalık üç devreden oluşur; 90 kilogramın üstündeki ağır sıklette üçüncü devrede süre sınırı yoktur — yeniş oluncaya kadar müsabaka sürer. Güreşçi keçi kılı, yün veya pamuktan dokunmuş aba ve diz üstünde biten şort giyer, yalın ayak çıkar. El aşıracak güreşçi kurayla belirlenir.
Güreşçi sırt üstü düştüğünde, göbeği yere geldiğinde, yan üzeri — omuz ve kalçası aynı anda yere değerek — düştüğünde veya rakibi onu boşa kaldırdığında yenik sayılır; el aşıran güreşçi elini bırakırsa o da yenilir. Güreşçilerden biri meydan dışına çıktığında, abanın kuşağı çözüldüğünde veya aba başa geçtiğinde hakem güreşi durdurur.
Halklar
Araştırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepti