Gürz ve topuz oyunları

Silahla güç ve beceri yarışması.

Hakkında

Gürz (Türkçe adlarıyla topuz, bozdoğan), Selçukluların ve Osmanlıların yaygın olarak kullandığı bir vurma silahıdır. Türleri çoktur: yuvarlak başlı, çivisiz topuz; başı dilimli bozdoğan; altı-dokuz dilimli şeşper; zincire bağlı, atmak için yapılmış çivili küre — salık; hafif, yuvarlak başlı matrak. Gürz, taşıyanın rütbesini de gösterirdi; 18. yüzyılda ateşli silahların yayılmasıyla kullanımdan kalktı.

Gürz aynı zamanda bir talim ve gösteri aracıydı. Evliya Çelebi, Osmanlı elçilik heyetinin Viyana'ya girişini anlatırken atlı cündîlerin dörtnala giderken eyerde ayakta durduklarını ve topuzları birbirlerine atıp tuttuklarını yazar.

Osmanlı’da gürz at üstünde de kullanılırdı: M. Kapanşahin’in vakanüvislerden aktardığı anlatıma göre 1530 şenliğinde atlılar at koştururken gürzle hamle eder, rakipleri de bu darbeye karşı siper alırdı.

Halklar

Araştırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepti

Kaynaklar

  1. T. Çoruhlu, Gürz — TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 14, 1996, s. 327–328
  2. H. Akın Zorba, Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'ne Göre Osmanlı İmparatorluğu'nda Spor — IntJSCS, 2014, s. 725
  3. Şəkil: LordReco, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons
  4. M. Kapanşahin, Kanuni Sultan Süleyman’ın Çocuklarının Sünnet Düğününde Oynanan Oyunlar — Türk Halklarının Geleneksel Spor Oyunları, Bişkek, 2015, s. 99–107