Av kuşlarıyla kültürel gösteriler
Şahin, kartal ve diğer yırtıcı kuşları eğitip ava salma sanatı.
Halklardaki adları
- qusbegilik (Kazaklar)
- quş salu (Kırgızlar)
- bərkutçülük
Hakkında
Avcı kuşlarla avcılık; şahin, kartal, atmaca ve diğer yırtıcı kuşları eğitip uçurma sanatıdır. Kazaklar ona kusbegilik, Kırgızlar kuş salu der. Bu sanatın 4000 yılı aşkın bir geçmişi vardır. Kazakistan, Kırgızistan ve Moğolistan'da avcılar geleneksel olarak kaya kartalıyla (bürküt), çoğu zaman at üstünde ava çıkar ve tilki avlar.
Avcı kuş başlangıçta yiyecek elde etmek için kullanılırdı. Zamanla bu, insanları bir araya getiren toplumsal bir geleneğe dönüştü. Bilgi ustadan çırağa, ailede ve derneklerde aktarılır. Kuşçu ile kuş arasındaki bağ, kuşu yetiştirme ve eğitme yöntemleri ile donanım bu mirasın özünü oluşturur. Bugün avcılar kuşların, av hayvanlarının ve doğanın korunmasına da özel önem verir.
UNESCO, avcı kuşlarla avcılığı "yaşayan bir insanlık mirası" adıyla İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne kaydetmiştir. Listenin 2021 kaydında aralarında Kazakistan ve Kırgızistan'ın da bulunduğu 24 ülke yer alır.
Kuralların özeti
Dünya Göçebe Oyunları'nda avcı kuşlarla yarışma üç kuş türünde yapılır: kaya kartalı (bürküt), atmaca ve şahin.
Şahin ve atmaca, ipe bağlanıp çevrilen yeme saldırısıyla sınanır: kuşun hızı ve saldırı sayısı değerlendirilir.
Kaya kartalı iki sınavdan geçer. İlkinde, uzakta durup yem tutan sahibinin eline ne kadar çabuk uçup konduğu ölçülür. İkincisinde, at koşturan sahibinin arkasından sürüklenen yemi ne kadar çabuk yakaladığı değerlendirilir.
Federasyonlar ve yarışmalar
UNESCO. Kazakistan'ın ulusal spor sicilinde (kusbegilik).
Halklar
Araştırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepti
Kaynaklar
- Qazax milli oyunları — Orexca
- Qırğız milli oyunları
- UNESCO — Ov quşları ilə ovçuluq, canlı insan irsi
- V Dünya Köçəri Oyunları: ov quşları yarışa hazırlanır — Kazinform, 2024
- Dünya Köçəri Oyunlarının idman növləri — Wild Frontiers, 2024
- Falconry — Vikipediya (ingiliscə)
- Şəkil: tjabeljan, CC BY 2.0 — Wikimedia Commons