Kazak küresi
Kazakların ayakta yapılan millî güreşi.
Hakkında
Kazak küresi, Kazakların en eski spor dallarından biridir. Güreş ayakta yapılır: amaç rakibin omuzlarını yere değdirmektir. Belden aşağı tutmak ve yerde güreşmek yasaktır.
Eskiden çalıştırıcılar oğlan çocuklarını yerel yarışmalara hazırlardı; bugün küresi, erkeklerin ve kadınların profesyonel düzeyde yaptığı millî bir spordur. Güreşçilere "baluan" denir: destanlarda ve şiirlerde güçlü, cesur kişiler olarak anlatılırlar. Çalışmalar spor kulüplerinde ve okullarda yapılır; on yaşından itibaren başlanabilir.
Her yıl düzenlenen "Kazakistan Barısı" turnuvası yüzden fazla ülkede yayımlanır. UNESCO, "Kazakistan'da Küresi"ni 2016 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne kaydetmiştir.
Tarihçe
Kazakistan Millî ve Atlı Spor Dalları Merkezi'nin yazdığına göre toplantılar ve düğün-bayramlar bu güreş olmadan geçmezdi; galip gelen baluan ise halkın saygı duyduğu kişi olurdu. Kazak pehlivanı Kajımukan'ın adı dünya güreşçileri arasına girmiştir.
Kazak küresinde ilk büyük müsabaka 1938'de tarım bölgeleri spartakiadı çerçevesinde yapılmıştır; o tarihten beri güreş cumhuriyet yarışmalarının programındadır. 1952 ve 1975'te Asya ülkelerinden sporcuların katıldığı büyük uluslararası turnuvalar düzenlenmiştir. 1991'den itibaren ülke şampiyonaları her yıl yapılmaktadır.
2004'te Berlin'de, Dünya Kazakları Kurultayı'ndaki konferansta Kazak küresi uluslararası federasyonu kurulmuştur; başkanı Serik Tükiyev'dir. 2005'te Rusya'nın Altay Krayı'nda ilk Asya Şampiyonası, aynı yılın kasım ayında da Astana'da Kazakistan Cumhurbaşkanı Ödülü uluslararası turnuvası yapılmıştır: turnuvaya 25 ülkeden yüzden fazla sporcu katılmıştır.
Federasyonlar ve yarışmalar
Dünya şampiyonaları, UNESCO. Kazakistan'ın ulusal spor sicilinde yer alır.
Halklar
Araştırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepti