Kuraş
Özbeklerin ayakta yapılan eski güreşi.
Halklardaki adları
- kuraş (Özbekler)
- qurash (Karakalpaklar)
Hakkında
Kuraş, Orta Asya'nın, öncelikle Özbeklerin geleneksel güreşidir. Yalnızca ayakta yapılır: amaç rakibi ayaklarından kesip yere atmaktır. Pantolondan ve bacaktan tutmak yasaktır. "Kuraş" sözcüğü Eski Türkçedeki "küreş"ten gelir; Karakalpaklar ona kuraş der.
Uluslararası Kuraş Birliği 6 Eylül 1998'de Taşkent'te 28 ülkenin temsilcileri tarafından kurulmuş ve 1999'dan beri şampiyonalar düzenlemektedir. Kuraş, 2018'de Cakarta ve Palembang'da yapılan Asya Oyunları'nın programına ilk kez girmiştir.
Tarihçe
Euronews'in yazdığına göre kuraş, bugünkü Özbekistan topraklarında en az 3500 yıl önce ortaya çıkmıştır; pek çok eski edebî ve tarihî kaynak ondan söz eder, güreş bayram ve şenliklerde gösterilirdi.
Kuraşı modern spora dönüştüren kişi, sambo ve judoda uluslararası spor ustası olan Komil Yusupov'dur. Sağlık nedeniyle 1980 Moskova Olimpiyatları'nda yarışamamış, ardından kendini kuraşın kurallarını yazmaya adamıştır: sıkletleri belirlemiş, on dört Özbekçe söze dayanan terimleri, kıyafeti ve hakemlik kurallarını hazırlamıştır.
1992'de Özbekistan Cumhurbaşkanı Ödülü için ilk uluslararası kuraş turnuvası yapılmıştır. 6 Eylül 1998'de Taşkent'te 28 ülkenin takımlarının katıldığı uluslararası kongre, uluslararası kuruluşu kurmuş ve resmî uluslararası kuralları onaylamıştır. O tarihten beri beş kıtada kuraş konfederasyonları açılmış, 136 millî federasyon kurulmuştur. 2003'te kuraş Asya sporu olarak tanınmıştır.
Kuralların özeti
Üç tür puan vardır. "Halal" en yüksek puandır: rakibini tam kontrolle, güçle ve hızla sırtüstü atan güreşçi müsabakayı hemen kazanır. "Yonboş" halala yakın atışa verilir; iki yonboş bir halal eder. "Çala" en düşük puandır ve kaç tane olursa olsun yonboşa dönüşmez.
Cezalar üç kademelidir: tanbeh, dakki ve girrom; sonuncusu diskalifiye demektir. Müsabaka üç dakika sürer.
Federasyonlar ve yarışmalar
Uluslararası federasyon 1998, dünya şampiyonaları, Asya Oyunları.
Halklar
Araştırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepti
