Cılanaç çabış

Dövüş sanatı.

Hakkında

Cılanaç çabış ("çıplak çarpışma"), Kırgızların at üstünde oynadığı sert bir savaş oyunudur. M. Türkmen'in anlattığına göre (2019), atlılar başlarına kalın keçeden başlık, bacaklarına teke derisinden şalvar ve kalın çizme giyer, kuşaktan yukarıları çıplak olur ve eski gönden yapılmış özel kamçılarla birbirlerine vururlardı.

Oyun çok sert ve tehlikeli sayılırdı: 1899'da onu Oş'ta izleyen bir tanık, ilk vuruşta atlının sırtından kan çıktığını yazmıştır. Araştırmacıya göre oyun 1970 yılına kadar oynanmıştır.

K. K. Yudahin'in Kırgızca-Rusça sözlüğünde (1965) "cılanaç çabış" tarihî bir söz olarak verilir: bele kadar soyunmuş iki atlının birbirinin çıplak bedenine kamçıyla vurmaya çalıştığı yarışma. Sözlüğün başka bir yerinde feodal soyluların eğlencesi olarak açıklanır: "ödül"ü daha dayanıklı çıkan alırdı. Sözlüğe göre bu söz Kırgızcanın kuzey ağzına aittir.

Halklar

• Kırgızlar

Araştırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepti

Kaynaklar

1. Namazov, 2020 — qədim türk döyüş sənətlərinin cədvəli (World Alpagut Federation)
2. M. Türkmen, Anadolu'da Unutulmuş Bir Geleneksel Oyun: Atlı Tura — Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 12(67), 2019, s. 1109, 1113
3. Түрк элдеринин салттуу спорттук оюндары / Türk Halklarının Geleneksel Spor Oyunları — Qırğızıstan-Türkiyə «Manas» Universiteti, Bişkek, 2015 (simpozium materialları)
4. Ф. А. Фиельструп, Из обрядовой жизни киргизов начала XX века: состязания и игры во время аша — «Кыргызстан тарыхы» (AKIpress), 27.09.2016
5. İllüstrasiya: süni intellektlə hazırlanıb, Komitə təqdim edib