Şatra (Altay satrancı)
1960'ta yeniden canlandırıldı.
Hakkında
Şatra, Altay'da oynanan satranç benzeri bir masa oyunudur; satranç ile damanın karışımı olarak tanımlanır. İki kişiyle oynanır; amaç rakibin şahını almak veya onu hamlesiz bırakmaktır.
Tarihçe
N. Yekeyev'in yazdığına göre şatra Altay'da eskiden beri oynanır ve kahramanlık destanlarında adı geçer: "Altın-Bize" destanında Solongı Han, kızını istemeye gelen yiğide önce şatra oynamayı önerir; "Er-Samır"da ise arkadaşlar at üstünde şatra oynaya oynaya yol alır.
XX. yüzyılda oyun neredeyse unutulmuştu. Tarihçiler S. Y. Pahayev ve P. Y. Tadıyev onu Koş-Agaç ilçesi yaşlılarının anlattıklarına dayanarak yeniden kurmuştur (1960). XX. yüzyıla ulaşan bir biçiminde oyunculardan biri iki bahadır taşıyla, öteki 24 savaşçı taşıyla oynardı; ağaçtan yontulan taşların tahtası "tyalan" (alan) denen büyük bir kareden ve karşılıklı iki kenardaki küçük "şibee"lerden — kalelerden — oluşurdu.
Kuralların özeti
Tahtada 62 kare vardır: ortada bir hendekle ikiye bölünen 7×6'lık alan ve her oyuncunun 3×3'lük kalesi; kale alana "temdek" denilen tek bir kareyle bağlanır. Her oyuncunun bir şahı, bir veziri, iki kalesi, iki fili ve "şatra" denilen 11 piyonu bulunur.
Taşlar satrançtaki gibi yürür, ama damadaki gibi — üzerinden atlayarak alır. Taş almak zorunludur (şah hariç) ve en çok taşı alan yol seçilmelidir. Hendeği geçen şatra şah gibi yürür.
Halklar
Araştırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepti