Kol sanat
Uygurların el ve ayak vuruşlarına, boğma ve acı veren tekniklere dayanan dövüş sistemi.
Hakkında
Kol sanat (Rusça kaynaklarda "kulsinat"), Uygurların bir dövüş sistemidir: günümüz dövüş sanatları dünyasında az tanınan, saldırı ve savunmaya yönelik uygulamalı bir sistemdir ve Orta Asya'da, Sincan'da eskiden beri yaşadığı söylenir. Temelini el ve ayak vuruşları, boğma ve ağrıtıcı teknikler oluşturur; sistem yedi temel hareketten ve bunlardan kurulan 49 teknik dizisinden meydana gelir.
Geleneğin koruyucusu olarak eski Uygur soyu Çay Fu Şan gösterilir. Rivayete göre bu sistemi Timur'un özel muhafızları kullanmıştır.
S. Seydehanov'un yazdığına göre Rusçadaki "kulsinat" adı, "kul sanatı" — "el sanatı" — sözünün değişmiş biçimidir. Sistem yedi sayısı üzerine kuruludur: yedi temel hareket, bunlardan oluşan 49 bağlantı ve yedi ilke — üçü "yer", üçü "gök", biri de onları dengeleyen orta ilke. Öğrenci sertlik ile yumuşaklığı, sağlamlık ile hareketliliği, akıcılık ile aniliği dengelemeyi öğrenir. Yazarı belirtilmeyen Rusça bir anlatımda yedi stilin adı da verilir: "Koç" — sert vuruşlar ve bloklar, "Horoz" — kamçı gibi vuruşlar ve mesafeli çalışma, "Yılan" — tutuşlar ve boğmalar, "Kartal", "Kadın", "Şeytan" ve merkezdeki "Buda".
Tarihçe
Kol sanat hakkında bilgi azdır ve çoğunlukla popüler yazılara dayanır. Rivayete göre 14. yüzyılda Timur'un altmış kişilik özel muhafız birliği, bu sistemle onu üç bin kişilik bir ordunun kuşatmasından çıkarmıştır; S. Seydehanov, vakanüvislerin bunu abartmış olabileceğini kendisi belirtir.
Yazarı belirtilmeyen Rusça bir anlatıma göre sanatı, Çin'in kuzeyinde yaşamış Çay Fu Şan soyu korumuştur; soyun son temsilcisi onu evlatlığı Abo'ya aktarmıştır. Abo'nun öğrencisi Mihail Arşavski'dir: 1993'te sanda kurallarıyla İsrail şampiyonasını 80 kilograma kadar sıklette kazanmıştır — bu, okulun yarışmalardaki tek çıkışı sayılır. Aynı anlatıma göre kol sanat bugün İsrail'de ve Sankt-Peterburg'da öğretilmektedir.
S. Seydehanov bir olasılığı da hatırlatır: sambonun kurucularından Anatoli Harlampiyev, Türkistan gezilerinde kol sanatın vuruş tekniğiyle tanışmış olabilir. Yazar bunu gerçek olarak değil, bir versiyon olarak verir.
Kol sanat, “Sır sanat” adlı aile öğretisiyle bağlantılıdır. Sanatın koruyucusu olarak anılan Abo, Kudüs’te yaşayan Aleksandr Akilov’dur; öğrencileri ona “Abo hoca” der. “Patron” dergisi 2005’te kulsinatı Sırsanat öğretisinin bir parçası olarak anmış, Mihail Arşavski de Sankt-Peterburg’daki derslerini “Sırsanat dövüş sistemi” adıyla vermiştir. Sır sanat ayrı bir sayfada anlatılmıştır.
Halklar
Araştırma: Vasif Namazov, Turan Oyunları Konsepti
Kaynaklar
- Namazov, 2020 — qədim türk döyüş sənətlərinin cədvəli (World Alpagut Federation)
- С. Сейдеханов, Кульсинат: малоизвестное единоборство из глубины веков — Kazakhstan Today, 18.06.2021
- Кульсинат — боевое искусство воинов Тамерлана — boevieiskusstva.narod.ru (автор не указан)
- İllüstrasiya: süni intellektlə hazırlanıb, Komitə təqdim edib
- Д. Лычковский. У вас товар, у нас — «купец» — журнал «Патрон», 22.12.2005 (в записи psi_2006, LiveJournal, 03.04.2006)